Zaloguj się

Konkurencja

Rok 1946 okazał się w Europie, a konkretnie we Włoszech, przełomowym, jeśli chodzi o użytkowe jednoślady. Oczywiście mowa o prezentacji Vespy, która na dekady wyznaczyła standardy produkcyjne w tym segmencie motoryzacji. Do Polski również docierały sygnały o sukcesach tej marki, do której dołączyła wkrótce Lambretta. Na skutery z zachodnich Niemiec, które zaczęły się pojawiać już w początkach lat 50., raczej nie zwracano u nas uwagi z racji świeżych wojennych ran, mimo że produkowało je kilka firm.

Bliżej nam było do państw z naszej strony żelaznej kurtyny, ale w zasadzie w pierwszej połowie lat 50. nie było się na kim wzorować ani z kim konkurować.

 

  1. Pierwszy skuter czechosłowacki – CZ model K1 pokazano w 1954 r., ale wtedy Jerzy Jankowski prowadził już prace projektowe nad własnym skuterem. Produkcyjny model CZ 175/501 z zakładów w Strakonicach zaprezentowano w 1957 r. Można go uznać za rówieśnika naszej Osy. Tak jak Osa M50, nie miał wymuszonego chłodzenia silnika i bardzo szybko zmodernizowano go do wersji 501/3 i do 501/5 z elektrycznym rozrusznikiem.

 

  1. W NRD w zakładach IndustrieWerke Ludwigsfelde pod Berlinem rozpoczęto prace projektowe nad skuterem, które zakończyły się rozpoczęciem w 1956 r. produkcji modelu IWL wzorowanego na Glas Goggo model Pitty. Nazwano go Wiesel lub Weisel, bo takie nazwy spotyka się na emblematach, a oznaczają albo królową pszczół albo łasicę. Która była prawdziwa – nie udało się rozstrzygnąć. Faktem jest, że skuter był ciężki, mułowaty i dlatego w 1959 zastąpił go Berlin, znacznie poprawiony, ale dla mnie o nienachalnej urodzie.

 

  1. W ZSRR bez skrupułów przyjrzano się wzorcowej Vespie i skopiowano jej stylistykę oraz rozwiązania techniczne, dzięki czemu już w 1956 pokazano pierwsze egzemplarze. Produkcja seryjna ruszyła pod koniec 1957 r. w Wiatskich Polanach, w Wiatsko-Polańskim Zakładzie Budowy Maszyn. Wiatka była jednak większa i cięższa od swego pierwowzoru, a o jej awaryjności można by wiele napisać. Równolegle prowadzono prace projektowe nad innym skuterem w zakładach w Tule, jakieś 250 km na południe od Moskwy, gdzie skopiowano, a jakże, niemieckiego Glasa T-200 i w 1957 r. rozpoczęto jego produkcję w zakładach TMZ (Tulskij Maszynostroitielnyj Zawod) pod nazwą Tuła.

 

  1. Na Węgrzech też wzięto się za obudowane motorowery, aspirujące do roli skuterów. W 1957 r. Csepel pokazał modele Panni, a w 1959 mini skuter Berva, który w tej obudowanej wersji nie wszedł do produkcji. W większym wymiarze w 1958 r. Csepel zaprezentował prototyp skutera Cimbora, a nieco później już seryjny Tünde, ale to już było długo po zaprojektowaniu Osy.

 

W Polsce w 1958 r. pojawiły się w sprzedaży dwa modele skuterów – francuski Peugeot S 157B oraz włoska Lambretta 150 Ld, w cenach odpowiednio 23 000 zł i 22 000 zł, ale od dawna zapowiadanego polskiego skutera jak nie było, tak nie było.

Dlaczego pokazuję te modele? Otóż dlatego, aby pokazać, że projekt polskiego skutera był całkowicie oryginalny i nie wzorował się na żadnym z nich.

 

KonkurencjaKonkurencja
Konkurencja

Początki wcześniejsze niż w oficjalnych źródłach

Pierwszym dokumentem, jaki udało się odnaleźć (*), jest „Skuter, Założenia do Projektu” opracowany w Warszawskiej Fabryce Motocykli. Dokument ten nosi datę 21 kwietnia 1955 r. Po jego lekturze nasuwa się jednak nieodparcie wniosek, że pisząc najogólniejsze założenia konstrukcyjne, autorzy mieli przed oczyma gotowy projekt, a może nawet już rozpoczęty prototyp. Wynika z tego, że tak naprawdę prace rozpoczęły się znacznie wcześniej, a dokument powstał nie jako ich początek, ale podsumowanie. Publikowane przez nas zdjęcie z archiwum Jerzego Jankowskiego, udostępnione nam przez panią Janinę Jankowską, prezentuje skuter inny niż Żuk, Bąk i Osa w wersjach prototypowych i jest datowane na odwrocie na rok 1955! Taki egzemplarz trafił też po likwidacji WFM do WSK Świdnik.

 

Polityka Prywaności